Türk mühendislerinin ve girişimcilerinin yani sıra şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerine destek vermek amacıyla 2010 yılında Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayi Başkanlığı ve Istanbul Ticaret Odası’na bağlı olarak faaliyetlerine başlayan Teknopark İstanbul çatısı altında birbirinden değerli projeler hayata geçiyor.
Türkiye'deki girişimcilik ekosistemini anlatan Teknopark Istanbul Genel Müdürü Muhammet Fatih Özsoy, girişimcilerin yanlarında olmaya devam edeceklerini söylüyor. Özsoy ile Türkiye'deki girişimcilik ekosistemi ve Teknopark İstanbul'un girişimciliğe bakış açısı hakkında konuştuk.
Teknopark İstanbul, Türkiye’nin teknoloji ve girişimcilik ekosisteminde çok önemli bir yere sahip. Bu konuda Türkiye’nin girişimcilik ekosistemini değerlendirebilir misiniz? Dünyaya baktığımız zaman nasıl bir konumdayız?
2021 yılına göre 2022 ve 2023’de dünya genelindeki düşüşe paralel bir düşüş yaşansa da ülkemizdeki girişimcilik ekosistemi, geleceğe dair güçlü bir potansiyel barındırıyor. Startups.watch tarafından hazırlan Türkiye Girişim Ekosistemi Raporu’na göre 2023 yılında, dünya genelinde girişimlere yapılan yatırımlar son 5 yılın en düşük seviyesine ulaştı. Türkiye, tohum yatırım adedi bakımından Avrupa’da 4., MENA bölgesinde ise 1. sırada yer alıyor. Bu sıralamada üst sırada olmamız sevindirici. 2021’de 622 olan yeni unicorn sayısı, 2022’de 348’e ve 2023’te 100’e düştü. Global ölçekte birleşme ve satın almalar da son 10 yılın en düşük seviyesine geriledi. Global ve yerel trendlerin yanı sıra Türkiye özelindeki gelişmeler, ülkemizin girişimcilik ekosisteminin dinamizmini koruduğunu gösteriyor. Küresel olarak girişimcilere ve yatırımcılara verilen teşviklerle ilgili hayata geçirilen yeni düzenlemelerin etkisini hissedeceğiz. Kurulan yeni ve milyar dolarlık büyük fonlar, girişimcilik ekosisteminin büyüme potansiyelini işaret ediyor. 2024’te Türkiye’deki unicornların artacağı yönünde bir beklenti hakim. Ekonomide denge sağlandığında, buradaki hareketlilik de ivmelenecektir. AI- Yapay zeka, savunma, sağlık, uzay, güvenlik, yazılım, saas, oyun, fintek, ileri elektronik teknolojileri, perakende ve e-ticaret alanları geleceğin öne çıkan alanları olacak. Türkiye’nin ilk ve tek derin teknoloji odaklı yapısıyla hızla büyüyen Teknopark İstanbul’da ülkemiz için stratejik önem taşıyan dev projelerin hayata geçirilmesine katkı sağlamaya devam edeceğiz.
Pandemi ve sonrası ya da genç neslin kendi işini kurma arzusu, girişimcilik dünyasında neleri değiştirdi?
Pandeminin bir anda hayatımızı değiştirmesi, sektörüne göre bazı girişimlerin önünü açarken bazılarının da başarısız olmasına neden oldu. Genç girişimcilerin her zaman daha gözü kara olduğunu söylersek yanılmayız. Teknopark İstanbul olarak gençlerin teknolojiye ilgisini artırmaya ve bu alanda önlerini açmaya çalışıyoruz. Bu amaçla Türkiye’nin ilk Siber Güvenlik Lisesi’ni açtık. Bu çalışmalarımızın karşılığını patentli start-up’ların sayısındaki artışta görmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Teknopark İstanbul, Patent Effect tarafından yayınlanan Türkiye’nin Patent Raporunda, patentli start-up’lara sahip teknoparklar arasında son iki yılda birinci konumunda yer alıyor. 20 teknoloji kategorisi esas alınarak hazırlanan 2022 Türkiye Patent Raporu’na göre Türkiye’deki 1.010 patentli start-up firmanın 783 adedi teknoparklarda kuruldu. Buna göre 77 patentli start-up’a ev sahipliği yaparak zirvedeki yerini koruyan Teknopark İstanbul, 2021’de 68, 2020’de ise 52 firma sayısı ile yine birinci olmuştu. Teknopark İstanbul firma ve start-up’ları son 2 yılda, 4.65 Milyar TL değerleme ile yatırımlar aldı.
Teknopark İstanbul’daki firmalar daha çok hangi alanlara yoğunlaşmış durumda? Hangi alanlarda daha fazla girişimciye ihtiyaç duyuluyor?
Teknopark İstanbul’u derin teknoloji merkezi olarak nitelendiriyoruz ancak çatımız altında pek çok farklı alanda çözüm geliştiren firma ve girişim bulunuyor. Teknopark İstanbul’da öncelikle savunma sanayii olmak üzere güvenlik, yazılım, robotik sistemler, yapay zeka, sağlık, biyoteknoloji, enerji, siber güvenlik, havacılık, uzay, ulaştırma ve finansal teknolojiler gibi stratejik alanlarda ülkemizin dışa bağımlılığını azaltacak milli teknoloji üretiminin artırılmasına katkıda bulunmak amacıyla çalışmalar sürdürülüyor. Ayrıca üniversite – sanayi iş birliklerinin geliştirilerek katma değerli fikirlerin hayata geçirilmesi için köprü oluyoruz. Teknoloji alanında “Türkiye’nin En Büyük Milli Takımıyız” diyoruz. Bu yaklaşımla ülkemiz yararına olacak tüm projeleri desteklenmeye değer görüyoruz. Şehir merkezlerinde açtığımız tematik kuluçka merkezleriyle girişimlerde çeşitliliği sağlamayı, daha fazla girişime ulaşmayı hedefliyoruz. Cube Beyoğlu Uydu Kuluçka Merkezi, ülkemizin ilk uydu kuluçka merkezi olarak dijital sanat, simülasyon, oyun, artırılmış gerçeklik, VR ve mobil uygulama alanlarına odaklanan genç girişimcilerin teknoloji tabanlı fikirlerini hayata geçirmelerine yardımcı olacak altyapı, mentorluk, eğitim ve destek hizmetleri sunuyor. Cube Ümraniye'nin ise İstanbul Finans Merkezi’ne olan yakınlığıyla finans teknolojisi alanında girişim ve projelerin hayata geçmesinde önemli rol oynayacağına inanıyoruz.
Girişimciler için ne gibi destekler sağlıyorsunuz?
Teknopark İstanbul olarak kuluçka merkezi çatısı altında birçok girişime altyapı, eğitim, mentorluk gibi önemli destekler sağlıyoruz. Girişimcilere uluslararası standartlarda ofis ve laboratuvar alanları, prototip üretim alanları, toplantı ve sunum odaları gibi altyapı hizmetlerinin yanında mentorluk, pazarlama ve finansal danışmanlık gibi eğitim ve danışmanlık hizmetlerimiz bulunuyor. Ayrıca, sahip olduğumuz sosyal ağ ile girişimcilerimizin diğer teknoloji girişimcileri ve yatırımcılarla bağlantı kurmalarına ve iş birliği yapmalarına zemin hazırlıyoruz. Dünyanın önde gelen teknoloji şirketleri ve araştırma kurumlarıyla iş birliği yaparak tanışma imkanı sağlıyoruz. Altın Küpü Yatırım Ağı programıyla yenilikçi projelere sahip olan girişimcilere ve teknoloji odaklı işletmelere, iş fikirlerini hayata geçirebilmeleri için yatırım ve destek olanakları sunuyoruz. Ayrıca Cube Global Programı ile girişimleri globale taşıyoruz. Bunun için Amerika, Belçika ve Hollanda’da Hızlandırma Programları tasarlandı. Bu hızlandırma programları, Savunma, Yapay Zeka, Finans, Lojistik, Siber Güvenlik odaklarını hedefliyor. Girişimcilerin ihtiyaçlarına daha iyi çözümler bulabilmek, başarıya ulaşma yolunda beraber aşabileceğimiz engelleri daha iyi anlamak adına Cube Destek Programı’nı faaliyete aldık. Cube Destek Programı ile muhasebe, hukuk, insan kaynakları ve markalaşma gibi girişimciler için önemli faaliyet alanlarına yönelik çözümler geliştiriliyor. Genç girişimcilerimizi de unutmuyoruz. Kuluçka merkezimiz, geniş kitlelere ilham olmak adına Teknopark İstanbul’un 10 odak alanı kapsamında derin teknoloji içeren ve ileride unicorn olma potansiyeline sahip projeleri geliştirmek için Cubeforward Programı’nı faaliyet aldı. Cubeforward Programı ile öğrencilerin, liseden üniversiteye, üniversiteden yüksek lisansa kadar olan dönemlerinde girişimci zihniyet yapılarını geliştirmeyi, girişimlerinde başarılı olabilmeleri için gerekli teorik ve pratik bilgi, beceri ve kaynakları sunmayı amaçlıyor.
Derin Teknoloji Merkezi ile ilgili bilgileri vermiştiniz. Gerçekten çok değerli projeler. Bu çatı altında kaç proje yürütülüyor?
Savunma sanayii, siber güvenlik, enerji, yapay zekâ ve robotik sistemler ile biyoteknoloji gibi ülkemiz için stratejik olan birçok alanda Ar-Ge faaliyetleri yürüten Teknopark İstanbul’da, 539 firma ve 10 bin 243 Ar-Ge mühendisiyle bugüne kadar 3 bin 531 milli proje üzerinde çalışıldı. Teknopark İstanbul hem ülkemizin teknoloji odaklı kalkınmasında hem de Türkiye girişimcilik ekosisteminde büyük bir paya sahiptir. Bugüne kadar ihracata 543 milyon dolarlık katkı sağladık. Yaklaşık on yıldır fikirlerin filizlenmesini sağlayan kuluçka merkezimiz Cube Incubation; Türkiye’nin ilk ve tek derin teknoloji odaklı kuluçka merkezi yapısıyla inovatif ve derin teknoloji tabanlı iş fikirlerine sahip 250’den fazla girişimci grubuna ev sahipliği yapıyor.
Girişimcilere en önemli 5 tavsiyenizi alabilir miyiz? Özellikle bu yolda ilerlerken nelere dikkat etmeliler?
Öncelikle kendilerine, vizyonlarına ve projelerine güvensinler. Projelerini, neleri hedeflediklerini ve neyi nasıl yapacaklarını aşama aşama planlasınlar. Projeleri ile ilgili hiçbir sorunun cevapsız kalmadığından emin olduklarında teknoparkların kendileri için sunduğunu fırsatları çok iyi incelesinler. Türkiye’deki girişimcilerin olanaklar bakımından çok şanslı olduklarını değerlendiriyorum. Sürekli ama sürekli olarak öğrenmeye açık olmalılar. İlişki geliştirme konusunda doğru zamanda doğru ilişkiyi kurma stratejisini benimsemeliler. Başarısızlıkları karşısında da sebepleri irdeleyerek pes etmeden ilerlemeye devam etsinler. Teknopark İstanbul olarak girişimcilerimizin yanlarında olmaya devam edeceğiz.
